हालै ह्वाट्सएप र फेसबुक समूहहरूमा प्रि‑आईपीओ शेयरहरू बाहिरबाट अत्यधिक व्यापार भइरहेका छन्, जसले सेकेन्डरी बजारको तरलता र मूल्यवर्गमा स्पष्ट असर पुर्याइरहेको छ। यो अनियमित गतिविधिले बजारमा अविश्वास पैदा गर्दैछ र लगानीकर्ताहरूलाई गुम्ने सम्भावना देखाइरहेको छ।
उदाहरणका लागि, एक कम्पनीको नेटवर्थ ८० रुपैयाँ मात्र छ भने पनि बाहिर ३०० रुपैयाँमा व्यापार भइरहेको छ। यस्तो अवास्तविक मूल्यले सरकारको राजस्व नष्ट गर्दैछ र कुनै ग्यारेन्टी नभएसम्म लगानीकर्ताहरूलाई ठूलो जोखिममा टाँसिरहेको छ। यसले ‘कसरी?’ भन्ने प्रश्न उठाउँछ कि कसरी यस्ता अनियमित व्यापारहरू रोक्ने?
नियामकहरूलाई कडाइका साथ हस्तक्षेप गर्नु आवश्यक छ। प्रस्तावित समाधानहरूमध्ये एक हो ‘ट्रेडिंग सिस्टम भित्र ल्याउने’ जस्तै टीएमएस (ट्रेडिंग मार्केट सिस्टम) मार्फत मात्र पारभालु भन्दा माथिको मूल्यमा व्यापार गर्ने व्यवस्था। यसले विकृत व्यापारलाई सीमित गरेर सरकारलाई राजस्व पुनः प्राप्त गराउँदछ।
बाइ‑ब्याक, स्टक स्प्लिट र लकिङ पिरियडबाइ‑ब्याक र स्टक स्प्लिटका विषयहरू पनि अहिले चर्चा गराइरहेका छन्। बजारमा भरीएका कम्पनीहरूले आफ्नो शेयर किन्नु भनेको डिमाण्ड सिर्जना गरी मूल्य स्थिर राख्छ। स्टक स्प्लिटले लिक्विडिटी बढाउँछ, महँगा शेयर टुक्रा गरेर साना लगानीकर्तालाई पनि पहुँच दिन्छ। परन्तु लकिङ पिरियडको बारेमा बहस छ – प्रवर्द्धकहरूलाई शेयर रोक्नुपर्छ कि फुकाउनुपर्छ? यदि प्रारम्भदेखि नै सबै शेयर बजारमा उपलब्ध गराइयो भने म्यानुपुलेसनको सम्भावना घट्ने सम्भावना छ।
ब्रोकरको दृष्टिकोणमा, अहिलेको बजार अत्यन्तै प्रतिस्पर्धात्मक छ। बैंकको सहायक कम्पनीका रुपमा रहेका हामी कर्पोरेट गभर्नेन्स र नियमपालनमा गहिरो ध्यान दिन्छौँ। कमिसनको मात्र आधारमा होइन, ज्ञान साझेदारी र कर्पोरेट एडभाइजरीमा पनि केन्द्रित छौँ। मार्जिन लोनको लागि तयार छौँ, तर राष्ट्र बैंक र सिक्युरिटीज बोर्डको स्पष्ट नीति पर्खिरहेका छौँ।
अन्त्यमा, आम लगानीकर्तालाई एउटा सल्लाह: सामाजिक सञ्जालको हल्ला र लाइभ टिपको आधारमा लगानी नगर्नुहोस्। कम्पनीको बुक भ्यालु, प्रतिशेयर आम्दानी र लाभांश इतिहास जाँचेर मात्र निर्णय लिनुहोस्। अल्पकालीन फाइदामा पर्नु भन्दा अध्ययन र धैर्यले मात्र दीर्घकालीन सफलता दिलाउँछ।
