भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२‑८३ को कुल भन्सार राजश्व करिब ५ खर्ब नाघ्यो, जसमा वैदेशिक व्यापारबाट आयातको हिस्साले प्रमुख योगदान दिएको छ। निर्यात मूल्य ३ खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँ भएको बेला आयातको कुल मूल्य २० खर्ब ९६ अर्ब नाघ्यो, र यस आयातबाट ५ खर्ब ६ अरब ८९ करोड ५० लाख रुपैयाँ राजश्व संकलित गरियो। अघिल्लो वर्षको ४ खर्ब ७८ अर्बको तुलनामा यसपालि राजश्व लगभग ६ प्रतिशत बढी देखियो।

इन्धन आयात र राजश्वको प्रमुख स्रोत

ऊर्जा आयात नै भन्सार राजश्वको मुख्य आधार रह्यो। डिजेल आयातको मूल्य करिब १७ खर्ब २४ अर्ब रुपैयाँ थियो, जसबाट मात्र ५७ अर्ब ७० करोड राजश्व सङ्कलित भयो। पेट्रोल दोस्रो स्थानमा रहेर ४० अर्ब ४८ करोड राजश्व उत्पन्न गर्यो, जबकि एलपी‑ग्यासले ११ अर्ब २४ करोड, एभिएसन टर्बाइन फ्युलले ३ अर्ब ९७ करोड राजश्व दियो। यी आँकडा नेपालका ऊर्जा‑निर्भरता र पेट्रोलियम‑आधारित कर संरचनाको गहिरो प्रभावलाई उजागर गर्छन्।

सवारी साधन र इलेक्ट्रिक गाडीको उदय

भन्सार राजश्वमा सवारी साधन दोस्रो प्रमुख आय स्रोत बने। ५०‑१२५ सीसी क्षमताका अन‑असेम्बल्ड मोटरसाइकलले १३ अर्ब ६४ करोड, १२५‑२०० सीसीले ७ अर्ब ३ करोड, र २५१‑४०० सीसीले ४ अर्ब ६० करोड राजश्व उत्पन्न गर्यो। १०००‑१५०० सीसी पेट्रोल इन्जिन सवारी साधनबाट ५ अर्ब ९२ करोड, र २००० सीसीभन्दा माथि डबल क्याब पिकअपबाट ४ अर्ब २१ करोड राजश्व आयो। विद्युतीय सवारी साधनको प्रवेशले नयाँ रूपान्तरण ल्याएको छ; ५१‑१०० किलोवाट क्षमताका गाडीले १० अर्ब ४८ करोड, र ५० किलोवाटसम्मको गाडीले २ अर्ब ७६ करोड राजश्व संकलन गर्यो।

डिजेल आयातको मात्रा चार वर्ष अघि १४.८४ लाख किलोलिटरबाट अहिले १३.९३ लाख किलोलिटरमा घटेको छ, जुन लगभग १ प्रतिशतको गिरावट हो, जबकि आयात मूल्यमा १० प्रतिशतको वृद्धिको संकेत देखियो। पेट्रोलको आयात स्थिर रहँदा इन्धन आयातको संरचनामा परिवर्तन स्पष्ट देखियो। विद्युतीय सवारीको प्रवर्द्धनका लागि सरकारले ८० प्रतिशतसम्म कर्जा सुविधा लागू गरेकोले इन्धन आयात प्रतिस्थापनमा केही हदसम्म योगदान पाएको मानिन्छ।

डिजिटल उपभोगको द्रुत विस्तार पनि राजश्व संरचनामा नयाँ आयाम थपेको छ। २२ लाखभन्दा बढी स्मार्टफोन आयातबाट ९ अर्ब ८२ करोड राजश्व संकलित भयो, जसले पोहोरको तुलनामा करिब ३७ प्रतिशतको वृद्धि दर्शाउँछ। यी आँकडा नेपालका आयात‑आधारित अर्थतन्त्रमा ऊर्जा र प्रविधि दुवैको महत्त्वलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछन्।