फ्रेजर इन्स्टिच्युटले २०२६ (2026) आर्थिक स्वतन्त्रता (Economic Freedom) वार्षिक प्रतिवेदनमा नेपाललाई १६५ राष्ट्र मध्य ९०औँ स्थानमा सूचीत गरेको छ।
रिपोर्टले नेपालले १० मध्ये ६.५९ अंक हासिल गरेको उल्लेख गर्छ; अघिल्लो वर्ष ६.५८ अंक र ८९औँ स्थान थियो। अंकको थोरै वृद्धिले समग्र स्कोरलाई कोभिड‑१९ पूर्वको स्तरमा फर्काएको संकेत मिल्छ।
२०१९ मा स्कोर ६.५२ अंक संग ९८औँ स्थानमा थियो, तर २०२० मा ६.३१ अंकसँग १००औँ स्थानसम्म तल झर्यो। पछिल्लो दुई वर्षमा पुनः सुधार देखिनु महत्त्वपूर्ण संकेत हो।
आर्थिक स्वतन्त्रताका पाँच मुख्य स्तम्भहरू (Pillars) नेपालका विशेष प्राप्ताङ्क र विश्व स्तरको तुलनात्मक स्थिति तल प्रस्तुत गरिएको छ:
- १. Size of Government : ७.२५ अंक (World वरीयता: ५१औँ)
- २. Legal System & Property Rights : ४.८२ अंक (World वरीयता: ९६औँ)
- ३. Sound Money : ७.५७ अंक (World वरीयता: १०१औँ)
- ४. Freedom to Trade Internationally : ६.३९ अंक (World वरीयता: ११७औँ)
- ५. Regulation : ६.९० अंक (World वरीयता: ५०औँ)
सूचना अनुसार, कानुनी प्रणाली र सम्पत्ति अधिकारको रक्षा, साथै अन्तर्राष्ट्रीय व्यापारमा अवरोधले नेपाललाई समग्र वरीयतामा पृष्ठभागमा राखेको देखिन्छ। उद्योगका विश्लेषकहरूले सरकारको आकार र नियमनको उच्च अंकलाई सुधारको सम्भावना रूपमा हेरिरहेका छन्।
नियामक निकाय र नीति निर्माताहरूले यी कमीकामलाई कम गर्न कदम उठाएमा, आगामी वार्षिक प्रतिवेदनमा रैंकिङ सुधार हुनसक्ने अनुमान छ।
