नेशनल पेमेन्ट स्विचको एक अभिन्न अंग रहेका रिटेल पेमेन्ट स्विच (आरपीएस) ले असार २०८३ मा १२ खर्बभन्दा बढी रियल‑टाइम कारोबार फर्छ्यौट गरी डिजिटल भुक्तानी इकोसिस्टममा इतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। यो संख्याले नेपालको वित्तीय प्रणालीलाई अन्तर‑आवद्ध र त्वरित भुक्तानीको क्षमतासहित उन्नत बनाएको स्पष्ट संकेत हो।
डिजिटल कारोबारको तीव्र उछालवर्तमान आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा आरपीएसमार्फत रु. ९३ खर्ब बराबरको रियल‑टाइम कारोबारहरू फर्छ्यौट भएका छन्, जसले सोही अवधिमा चेकमार्फत भएका कुल रकमलाई पनि पार गरेको छ। व्यवसायी, वित्तीय संस्था र सरकारी निकायहरूबीचको भरोसा बढ्दै गएको कारण डिजिटल भुक्तानीको प्रयोगले तीव्र गति पाएपछि, नेपालले अन्तर‑आवद्ध भुक्तानी प्रणालीको परिपक्वतामा ठूलो छल्काव देखाएको छ।
आरपीएसको प्लेटफर्मले सुरक्षित, विश्वसनीय र उच्च आयतनको कारोबार सम्हाल्न सक्षम भएको प्रमाणित गरिसकेका कारण, यसले राष्ट्रिय वित्तीय पूर्वाधारको रूपमा आफ्नो भूमिकालाई दृढ बनाएको छ।
आरपीएसका मुख्य सेवाहरू- रियल‑टाइम अकाउन्ट‑टु‑अकाउन्ट ट्रान्सफर
- अन्तरआवद्ध नेपालपे QR भुक्तानी
- एनपीआईमार्फत मोबाइल बैंकिङ तथा डिजिटल वालेट
- अलाइन मर्चेन्ट पेमेन्ट र बिलर गेटवे मार्फत युटिलिटी भुक्तानी
- नेपालपे रिक्वेस्ट‑टु‑पे र इन्स्ट्यान्ट (भीपीए) ट्रान्सफर
- सुरक्षित अकाउन्ट टोकेनाइजेसन तथा NFC‑आधारित ट्यापभुक्तानी
यी सेवाहरूले विभिन्न वित्तीय सञ्जालहरूलाई एउटै साझा पूर्वाधारमा एकीकृत गरी, अलग‑अलग नेटवर्क जडान गर्ने झन्झटलाई हटाएको छ। परिणामस्वरूप, फिनटेक नवप्रवर्तक र परम्परागत वित्तीय संस्थाहरूले द्रुत र कम लागतमा सेवाहरू प्रदान गर्न सक्छन्।
विश्वभरका डिजिटल भुक्तानी प्रणालीहरू जस्तै भारतको युपीआई, ब्राजिलको पिक्स, सिंगापुरको पेनाउ आदि सँग तुलना गर्दा, नेपालको आरपीएस सानोतिनो अर्थतन्त्रको सन्दर्भमा पनि दीर्घकालीन वृद्धिलाई सहयोग गर्ने रणनीतिक सार्वजनिक पूर्वाधारको रूपमा स्थापित हुँदैछ।
व्यवसायीहरूका अनुसार, यस उपलब्धिले प्रयोगकर्ता र प्रदायक दुबैको भरोसा बृद्धि गरेको मात्र होइन, वित्तीय समावेशीकरण र नवप्रवर्तनको लागि आवश्यक बुनियादी ढाँचा पनि तयार गरेको छ। भविष्यमा आरपीएसको दायरा थप फिनटेक समाधान र अन्तरराष्ट्रिय भुक्तानी सञ्जालसँग जडान हुँदै, नेपाललाई डिजिटल अर्थतन्त्रको अग्रदूतको रूपमा उभ्याउने सम्भावना देखिन्छ।
