पेट्रोलको मूल्य: २०६३ देखि अहिलेसम्म

२०६३–२०८३ बि.सं.को अवधिमा नेपालमा पेट्रोल (एमएस)को खुद्रा मूल्य प्रायः निरन्तर वृद्धि भएको देखिन्छ। २०६२/६३ (२००५/०६) मा कर कटौतीसहित पेट्रोलको मूल्य करिब रू ६७ प्रति लिटर थियो। त्यसपछि बिस्तारै बढ्दै, २०७१ (२०१४/१५) मा अन्तराष्ट्रिय कच्चा तेलको मूल्य वृद्धि हुँदा एक लिटर पेट्रोलले करिब रु १३५ पुर्‍यायो। पछिल्लो दशकमा मूल्यवृद्धिको दर अझ तीव्र रह्यो: २०७२ (२०१५/१६) मा पेट्रोल रु ९९ प्रति लिटर (काठमाडौ खण्ड) रह्यो भने २०७५ (२०१८/१९) को सुरुवाततिर पनि झण्डै यस्तै स्तर कायम भयो। २०७९ (२०२२) मा पेट्रोल रु १८० पुगेको थियो र २०८३ (२०२६/२७) को मध्यतिर रु २१९ भयो। २०६३ देखि २०८३ सम्मको २० वर्षमा मूल्य लगभग ३–४ गुणासम्म (लगभग +३१२%) बढ्दा, वार्षिक औसत वृद्धिदर लगभग ५–६% हुन्छ। यदि मुद्रास्फीतिको प्रभाव गन्ने हो भने (नेपालमा औसत ७–८% वार्षिक मुद्रास्फीति), पेट्रोलको वास्तविक मूल्य बढेका छैन; नक्सामा बढाइ घटाइ भइरहँदा करिब स्थिर वा थोरै मात्र घटेको पनि देखिन्छ।

वृद्धिदर र वास्तविक परिवर्तन कुल प्रतिशत वृद्धिदर (२०६३÷२०८३): करिब +२१७%. वार्षिक यौगिक वृद्धिदर (CAGR): करिब ५–६% प्रति वर्ष। मुद्रास्फीतिका पछि वास्तविक परिवर्तन: मुद्रास्फीतिसँग तुलना गर्दा पेट्रोलको मूल्यमा ठूलो परिवर्तन देखिन्न; लगभग द्विगुणित भएको अनुमान।

नेपाल आयल निगमका अनुसार, मूल्य खण्डमा भिन्न हुन्छ: काठमाडौं–पोखरा–दिपायलमा सबभन्दा उच्च, सुनसरी आदि सहरमा मध्यम, दूरगामीमा थोरै कम। हाल (२०८३) सबै भूभागमा लगभग रू २२० जाबर्दस्त गिरी प्याक हुँदा थोरै मतभेद मात्र छ (सुर्खेत दाङ: रू २०० vs काठमाडौं: रू २०० प्रति लिटर)। क्षेत्रीय मूल्यभिन्नतालाई हालको विश्लेषणको सीमित दायरामा नसमावेश गरिएको हो।

यसमा प्रयोग भएका अंक