नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले नेपाली पुँजीबजारमा अब 'सर्ट सेलिङ' प्रणाली भित्र्याउने तयारी थालेको छ। बोर्डका अध्यक्ष डा. गोपालप्रसाद भट्टले गत बुधबार अर्थ समिति बैठकमा यसको जानकारी दिँदै बजार घट्दा पनि लगानीकर्ताले नाफा कमाउने अवसर पाउने स्पष्ट पारेका हुन्। यो नयाँ प्रणाली लागू भएपछि 'सेयर बजार सधैँ माथि नै जानुपर्छ' भन्ने पुरानो सोचमा ठूलो परिवर्तन आउने सेबोनको विश्वास छ।
अध्यक्ष भट्टका अनुसार नेपालमा लामो समयदेखि सेयर बजार निरन्तर बढिरहनुपर्छ भन्ने एउटा गलत बुझाइ छ। यही कारण, बजार घट्दा धितोपत्र बोर्डमाथि अनावश्यक दबाब आउने गरेको उनले बताए। विश्वका कुनै पनि देशको पुँजीबजार कहिल्यै पनि अनवरत रूपमा बढिरहन नसक्ने यथार्थ औँल्याउँदै उनले बोर्डको मुख्य काम बजारको दिशा निर्धारण गर्नु नभएर सबै लगानीकर्तालाई समान र निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाको मैदान उपलब्ध गराउनु मात्रै भएको प्रस्ट पारे। सर्ट सेलिङ प्रणालीले बजार ओरालो लाग्ने अनुमान गर्ने लगानीकर्तालाई सेयर सापटी लिएर पहिले बेच्ने, त्यसपछि मूल्य अझै घटेपछि सोही सेयर कम मूल्यमा किनेर फिर्ता दिई मूल्य अन्तरबाट नाफा कमाउने सुविधा दिनेछ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै सेयरको मूल्य ५० रुपैयाँ छ र लगानीकर्ताले बजार घट्ने अनुमान गर्छ भने, उनीहरूले अहिले नै सेयर सापटी लिई ५० रुपैयाँमा बेच्न सक्छन्। पछि, सोही सेयरको मूल्य २० रुपैयाँमा झर्दा, उनीहरूले २० रुपैयाँमा किनेर फिर्ता गर्दा प्रतिसेयर ३० रुपैयाँ नाफा कमाउनेछन्।
सर्ट सेलिङले कसरी काम गर्छ?- बजार घट्दा फाइदा: यदि कुनै लगानीकर्ताले बजार घट्छ भन्ने अनुमान गर्छन् भने, उनीहरूले अहिलेकै बजार मूल्यमा सेयर सापटी लिई बेच्न सक्छन्। पछि, सेयरको मूल्य घट्दा कम पैसामा त्यही सेयर किनेर फिर्ता गर्दा मूल्यको अन्तरबाट नाफा कमाउन सकिन्छ। उदाहरणका लागि, ३ हजार कित्ता सेयरको मूल्य ५ हजार रुपैयाँ रहेको अवस्थामा ८० रुपैयाँमा बेच्दा नाफा कमाउन सकिन्छ।
- बजार बढ्दा फाइदा: यता, बजार बढ्ने अपेक्षा राख्ने लगानीकर्ताहरूले भने अहिलेकै जस्तो प्रक्रिया अपनाएर, अर्थात् सेयर किनेर राख्ने र मूल्य बढेपछि बेचेर नाफा कमाउन सक्छन्।
यो प्रणालीले सेयर भाउ बढ्दा वा घट्दा दुवै परिस्थितिमा लगानीकर्तालाई नाफा आर्जन गर्ने सम्भावना दिनेछ। यसबाट 'बजार सधैँ बढ्नैपर्छ' भन्ने पुरानो मानसिकतामा परिवर्तन आउने र बजारमा लगानीकर्ताको तर्फबाट आउने दबाब निकै कम हुने बोर्डको ठम्याइ छ। डा. भट्टले यो प्रणालीले बजारमा एउटा स्वस्थ प्रतिस्पर्धाको वातावरण बन्ने र लगानीकर्ताहरूलाई आफ्नो अध्ययन र विश्लेषणमा आधारित भएर निर्णय लिन प्रोत्साहित गर्ने दाबी गरे।
यसैबीच, सेबोनले बजारमा फैलिने अनावश्यक हल्ला र अफवाहहरू नियन्त्रण गर्नका लागि आवश्यक नीतिगत व्यवस्था ल्याउने तयारी गरिरहेको पनि जानकारी दिएको छ। सम्पत्ति छानबिन, बजारको निरीक्षण तथा वित्तीय अपराध नियन्त्रण जस्ता संवेदनशील विषयमा बोर्डले सम्बन्धित सरकारी निकायहरूसँग समन्वय गरी काम गर्ने योजना बनाएको छ। साथै, सेबोनले नेपालको पुँजीबजारलाई थप परिपक्व बनाउन हालै 'नेपालको पुँजी बजार विकास मार्गचित्र, २०८३' समेत सार्वजनिक गरेको छ।
