नेपालको पूँजी बजारलाई थप विश्वसनीय, पारदर्शी र प्रतिस्पर्धी बनाउने गहन उद्देश्यका साथ नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि केही महत्वपूर्ण प्राथमिकताहरू सार्वजनिक गरेको छ। यसपटक पूँजी बजारको समग्र विकासका साथै लगानीकर्ताको हित संरक्षणमा पनि उत्तिकै जोड दिइएको देखिन्छ। विशेषगरी, सामाजिक सञ्जालको प्रभावलाई उपयोग गर्दै गरिने अनधिकृत लगानी सल्लाह र वित्तीय ठगी नियन्त्रणका लागि बोर्ड अलि बढी नै आक्रामक देखिएको छ।
लगानीकर्ता संरक्षणमा नियामकीय कडाईलगानीकर्ताको सुरक्षालाई सेबोनले उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ। यसअन्तर्गत, धितोपत्रसम्बन्धी कसुरको प्रारम्भिक अनुसन्धान गर्दा सम्बन्धित निकायबीचको समन्वयलाई थप प्रभावकारी बनाउने उल्लेख छ। बोर्डले सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गरी 'Finfluencers' मार्फत गरिने प्रचारप्रसार, अनधिकृत लगानी परामर्श, भ्रामक सूचना प्रवाह तथा वित्तीय ठगीविरुद्ध कडा नियामकीय निगरानी बढाउने प्रस्ट पारेको छ। यी प्राथमिकताहरूको संख्या ७ मा पुगेको छ। यसले बजारमा स्वच्छ प्रतिस्पर्धा कायम राख्न र सही सूचनाको प्रवाह सुनिश्चित गर्न ठूलो मद्दत पुग्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (IPO) लाई अझ व्यवस्थित बनाउन नीतिगत सुधार गर्ने बोर्डको योजना छ। कुनै पनि कम्पनीलाई आईपीओ जारी गर्न अनुमति दिनुअघि त्यसको वित्तीय तथा व्यवस्थापकीय अवस्थाको वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन गरिने व्यवस्था लागू गरिने बोर्डले जनाएको छ। गुणस्तरीय कम्पनीहरू मात्र बजारमा प्रवेश गर्ने वातावरण यसबाट बन्ने बोर्डको विश्वास छ। यसका साथै, सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरेर आईपीओ निष्कासन हुनुअगावै सर्वसाधारणबाट पूँजी संकलन गर्ने गतिविधिहरूलाई पनि प्रभावकारी नियमनको दायरामा ल्याउने तयारी छ। यो बोर्डको प्राथमिकता नम्बर ६ मा पर्दछ।
मार्जिन कारोबार र बजार शुल्कमा सुधारयद्यपि मार्जिन कारोबारसम्बन्धी निर्देशिका जारी भइसकेको छ, यसको कार्यान्वयनमा देखिएका केही समस्या समाधान गर्न बोर्ड, नेपाल राष्ट्र बैंक, नेप्से, सीडीएस एण्ड क्लियरिङ र धितोपत्र दलाल व्यवसायीबीच समन्वय गरी यथाशीघ्र मार्जिन कारोबारको व्यवस्था मिलाइने भएको छ। यो प्राथमिकता नम्बर ५ मा समावेश छ। यसले लगानीकर्तालाई थप वित्तीय उपकरणहरू उपलब्ध गराउन सहयोग गर्ने देखिन्छ।
धितोपत्रको माग र आपूर्तिबीच सन्तुलन कायम गर्न सामूहिक लगानी कोषको लकइन अवधि र बाँडफाँटसम्बन्धी व्यवस्थामा पुनरावलोकन गरिनेछ। यसका अलावा, लगानीकर्ताको कारोबार लागत घटाउने उद्देश्यले प्राथमिक र दोस्रो बजारका विभिन्न शुल्कहरूमा पनि बोर्डले पुनरावलोकन गर्ने जनाएको छ। यो कदमले लगानीकर्ताहरूलाई बजारमा सक्रिय हुन थप प्रोत्साहन मिल्ने आशा गरिएको छ। यो बोर्डको प्राथमिकता नम्बर १ हो।
नेप्से सूचकाङ्क र पूँजी बजारको समग्र मार्गचित्रनेप्से सूचकाङ्कलाई 'All Equity Index' कै रूपमा कायम राख्दै, कारोबारयोग्य शेयरहरू (Free Float Shares) को आधारमा नयाँ सूचकांक विकास गरिनेछ। यसलाई 'Benchmark' सूचकाङ्कका रूपमा गणना गर्ने व्यवस्था मिलाइने भएको छ। यो व्यवस्थाले बजारको वास्तविक अवस्थालाई अझ सही ढंगले प्रतिनिधित्व गर्ने बोर्डको बुझाइ छ।
यी सबै सुधारका पहलसँगै, बोर्डले आगामी दशकका लागि नेपालको पूँजी बजार विकास मार्गचित्र- २०८३ र आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पूँजी बजार नीति तथा कार्यान्वयन कार्ययोजना पनि सार्वजनिक गर्ने जानकारी दिएको छ। यसबाट नेपालको पूँजी बजारलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुकूल बनाउँदै समग्र अर्थतन्त्रमा यसको योगदान अझै बढाउने बोर्डको स्पष्ट लक्ष्य रहेको देखिन्छ।
